Η άγνωστη όπερα του Μάνου Χατζιδάκι

Πέρασε καιρός μέχρι να τον πείσω να μιλήσει δημόσια για τις «Μεταμορφώσεις». Συναντηθήκαμε ένα απόγευμα στον «Μαγεμένο αυλό», το εστιατόριο όπου σύχναζε ο Μάνος Χατζιδάκις, στο Παγκράτι. «Ξέρεις πότε ήρθε για πρώτη φορά ο Μάνος εδώ;» με ρώτησε λίγο πριν παραγγείλουμε. «Κάπου στις αρχές του ’60, ο διάδοχος Κωνσταντίνος έκλεισε στον “Μαγεμένο αυλό” ένα μυστικό ραντεβού με τον Χατζιδάκι. Δεν ξέρω αν ήθελε να τον ρωτήσει για την Αλίκη Βουγιουκλάκη, πάντως από τον Κωνσταντίνο έμαθε ο Μάνος τον “Μαγεμένο αυλό” κι από τότε τον έκανε στέκι του». Μιλάει ο Δημήτρης Βερνίκος, ένας από τους παλαιότερους και πιο στενούς φίλους και συνοδοιπόρους του συνθέτη. Επιδίωξα να τον γνωρίσω αφού είχα δει τη βραβευμένη του ταινία «Είδωλο στον καθρέφτη» (2008) με θέμα τη ζωή του Μάνου Χατζιδάκι. Λίγο μετά, μου αποκάλυψε ότι το 1967 ο συνθέτης έγραψε, έστειλε και του αφιέρωσε το λιμπρέτο για μια όπερα, τις «Μεταμορφώσεις», το οποίο δεν είναι γνωστό μέχρι σήμερα. Δεν ξέρουμε αν έγραψε και τη μουσική, αλλά ο Βερνίκος έχει στα χέρια του αυτό το λιμπρέτο, σε μια λιτή χειροποίητη έκδοση που έφτιαξε πριν από 50 χρόνια ο ίδιος ο Χατζιδάκις.

«Είστε ο κύριος Χατζιδάκις;»

Στα τελευταία τριάντα χρόνια της ζωής του ο Χατζιδάκις έζησε στις δύο «όχθες» της λεωφόρου Βασιλέως Κωνσταντίνου, στο ύψος των οδών Ρηγίλλης από τη μια και Αμύντα και Φωκιανού από την άλλη. Τα σπίτια που κατοίκησε και τα στέκια όπου περνούσε πολλές ώρες σχεδόν κάθε βράδυ βρίσκονται όλα σε ακτίνα εκατό μέτρων. Το σπίτι της οδού Ρηγίλλης, μάλιστα, δεν έχει αλλάξει καθόλου στο εσωτερικό του και στο κουδούνι της εισόδου υπάρχει ακόμα το όνομα του συνθέτη. Ο Βερνίκος θυμάται την ημέρα που γνώρισε τον Χατζιδάκι. «Ο Γιώργος Ταχιάτης έπαιζε τσέλο στις ηχογραφήσεις του Χατζιδάκι και ήταν φίλος ενός φίλου μου. Έτσι πήγα σε μια ηχογράφηση στις αρχές της δεκαετίας του ’60. Δεν μιλήσαμε. Λίγο καιρό μετά, τον είδα στον δρόμο και του μίλησα. «Είστε ο κύριος Χατζιδάκις;» Ήταν πολύ κοντά στο σπίτι του, στη γωνία Βασιλέως Κωνσταντίνου και Βασιλέως Γεωργίου, απέναντι από το άγαλμα του Τρούμαν. Εκεί έμενε τότε, σε αυτή τη γωνία, στον πρώτο όροφο, μαζί με τη μητέρα του. Αργότερα μετακόμισε στη Ρηγίλλης. Ζούσε πάντα μαζί με τη μητέρα του μέχρι που την έχασε, το 1979».

Οι συζητήσεις με τον Χατζιδάκι, που ήταν τότε μόλις 37 ετών, επηρέασαν τον Βερνίκο. «Το 1962, για να γλιτώσω από πολλά δεινά, πήγα οικειοθελώς στην αεροπορία», λέει. «Στις 10 Ιουνίου, στην πρώτη μου άδεια πήγα στην πρεμιέρα της “Οδού Ονείρων”. Ήταν μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Πρωτόγνωρες ήταν και οι συζητήσεις με τον Μάνο. Άρχισα να μεταμορφώνομαι πολύ γρήγορα, περνώντας από την αθωότητα στη γνώση. Στην επίγνωση της πολυπλοκότητας της σκέψης και της τέχνης. Ο Μάνος με καθοδήγησε στη λογοτεχνία και στη μουσική, από τον Ντοστογιέφσκι έως τον Κάφκα και τον Στραβίνσκι. Έζησα μια τετραετία μαθητείας μέχρι το 1966 που πήγε στη Νέα Υόρκη, με αφορμή το ανέβασμα του «Ίλια Ντάρλινγκ» στο Μπρόντγουεϊ, κι έμεινε εκεί για έξι χρόνια. Τον επισκέφτηκα κάμποσες φορές. Αλλά από τότε που έφυγε για τις ΗΠΑ, πήγαινα κάθε μέρα στου Φλόκα και περνούσα ώρες με τον Γκάτσο. Αυτό συνεχίστηκε έως το 1972, που πήγα στο National Film School στο Λονδίνο για σπουδές κινηματογράφου».

Από το 1974 ο Δημήτρης Βερνίκος εργάζεται ως σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός. Έχει υπογράψει 60 ημίωρες ταινίες μυθοπλασίας και 142 ντοκιμαντέρ και μεικτά είδη ταινιών, πολλά από τα οποία με θέμα τη ζωή και το έργο προσωπικοτήτων της τέχνης και του πνεύματος, Ελλήνων και ξένων. Από το 1994 έως το 2012 δίδαξε σκηνοθεσία και σενάριο στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Η πιο πρόσφατη δουλειά του είναι το ντοκιμαντέρ «Πνοή ζωής» με θέμα τη φυματίωση και τον έρωτα στο πρώτο ορεινό σανατόριο της Ελλάδας. Παράλληλα, ετοιμάζει το ντοκιμαντέρ «Ένοχο μυστικό», που βασίζεται στο βιβλίο του Γιάννη Μαντίδη «Σοφίκα Τοπάλη – Θηλιά στη μνήμη». Σήμερα ζει στο Πήλιο.

Δείτε τη συνέχεια στο site της Καθημερινής με ένα κλικ εδώ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s